Kolaże Herty Müller – liryczne opowieści powycinane z niemieckich tabloidów

10/01/2021 | inne

Graficzno-liryczne opowieści noblistki

,,Kolaże” noblistki Herty Müller to własnoręcznie tworzone przez nią wklejanki ze słów wyciętych z niemieckich gazet. Fragmenty tabloidów tworzą tu nowe – liryczne – opowieści. Wyrwane ze swojego pierwotnego źródła i sensu, a następnie wklejone w nowe konfiguracje słowa nie tylko układają się w treść wierszy, ale przemawiają też silnie swoim wyglądem – zderzeniami styli oraz różnorodnością rozmiarów, kolorów i kształtów.

,,Kolaże” Herty Müller, wydane przez Biuro Literackie, to wyjątkowa książka, w której przejrzeć możemy oryginalne graficzno-liryczne opowieści autorki (i czytać ich polskie tłumaczenie w przekładzie Leszka Szarugi).

Herta Müller

[NA MAŁĄ PLAŻĘ OTO ZNÓW PRZYSZLI]

na małą plażę OTO znów przyszli
ci zwykli członkowie wraz z owymi
głównymi zarządcami dawców obcości i
tymi tak zwanymi ciotkami owych długonosych
zakłócaczy snów ten
nie znający strachu taksówkarz ten
niebywały przymierzacz futer ten
biało obuty flecista ten
wypoczęty reumatolog ten
przedstawiciel zoo i trochę później
dwaj żołnierze którzy każdego poniedziałku
mieli urlop gdy się ICH
liczyło podczas jedzenia brakowało jednej
która zakupione zbyt małe spodnie POŁOŻYŁA
tu na ławce jej panem był
pewien krzykacz werandowy zapewne
on utonął

Uwaga tłumacza: Staram się konsekwentnie być wierny zapisom wersalikowym, nawet wówczas, gdy trzeba do tego naginać polskie normy (po polsku nie musimy eksponować podmiotu, po niemiecku musi być jasno określony (“JA mówię”), podobnie rzecz dotyczy rzeczowników, gdyż po polsku określoność lub nieokreśloność definiuje na ogół kontekst, niemiecki zaś jest precyzyjny – nieokreślonemu “ein” przeciwstawia określone “das”, co w tych wierszach ma istotne znaczenie (“sąsiad” – “ten sąsiad”).

Opinie o książce:

W ,,Kolażach” Herta Müller krąży wokół swych najważniejszych tematów: przemocy, totalitaryzmu, wyobcowania, niemożności zakorzenienia się w świecie. Wyrwane z pierwotnych kontekstów słowa są doskonałą metaforą wygnania, którego w powieściach rumuńskiej pisarki doświadczają wszyscy – nawet ci, którzy nigdy nie ruszają się z miejsca. To właśnie kolaże, powstające na marginesie powieściowego projektu Müller, stanowią najważniejsze ogniwo jej literackiego dzieła – są bodaj najlepszym sposobem na zainscenizowanie obcości, traumy i bólu.
– Grzegorz Jankowicz

,,Kolaże”, dzięki grafice będącej integralną częścią tej poezji, są bardzo swoistym portretem otaczającej rzeczywistości. Tym dotkliwszej, że powstałej z reporterskiego opisania świata i codzienności.
– Małgorzata Matuszewska

Dostajemy obraz pokawałkowany, ale noszący ślady codziennych przeżyć i potocznego języka – ubrany w strój poezji, a jednak wciąż przypominający przeczytaną właśnie nie całkiem świadomie gazetę. Po ,,Kolaże” warto sięgnąć, jeśli chcemy na chwilę wejść w ten dziwny obszar pomiędzy pocztówką a poezją, w którego eksplorowaniu niemiecka pisarka jest jednym z najlepszych przewodników.
– Michał Koza

Możesz pobrać darmowy fragment lub kupić/zamówić ,,Kolaże” Herty Müller na stronie: poezjem.pl

Herta Muller

Jedna z najwybitniejszych postaci niemieckiej literatury współczesnej. Jest laureatką wielu prestiżowych nagród, m.in. literackiej Nagrody Nobla (2009). Zadebiutowała w 1982 roku książką Niziny.

Urodziła się w 1953 roku w Banacie (Rumunia), w kraju komunistycznej dyktatury. Jej kariera literacka została szybko przerwana zakazem publikacji – prześladowana przez władze pisarka wyemigrowała do Niemiec, gdzie mieszka do dziś.

Archiwum

Artykuły

Patronite

Podoba Ci się, co robimy?
Możesz wesprzeć nasze działania na  Patronite.pl Dziękujemy za każdą piąteczkę!